M10 TV: Το πείραμα με τους 5 πιθήκους (video)

Θάνος Κοφινάς

Γράφει:
Θάνος Κοφινάς

Το 1965 ο Αμερικάνος ψυχολόγος Harry Harlow, μαζί με την επιστημονική του ομάδα διεξήγε μεταξύ άλλων και το περίφημο πείραμα με τους 5 πιθήκους. Δείτε το.


Μέσα σε ένα κλουβί βάζουμε 5 πιθήκους. Μέσα στο κλουβί υπάρχει μια σκάλα και στην κορυφή της ένα τσαμπί μπανάνες. Οι πίθηκοι φυσικά ορμούν στις μπανάνες και ο πιο γρήγορος αρπάζει το τσαμπί. Ενώ ο νικητής απολαμβάνει το γεύμα του, οι υπόλοιποι 4 πίθηκοι καταβρέχονται με παγωμένο νερό.

Μετά απο 2-3 καταβρέγματα οι πίθηκοι αρπάζουν και ξυλοκοπούν όποιο συντροφό τους επιχειρεί να ανέβει τη σκάλα. Σε λίγο κανένας δεν τολμά να πλησιάσει τις μπανάνες όσο δελεαστικό και αν είναι. Στη συνέχεια, αντικαθίσταται ένας απο τους 5 πιθήκους με ένα καινούριο (αλλά όχι και ο πιο γρήγορος απο τους αρχικούς). 'Οπως είναι φυσικό, ο νέος της «παρέας» τρέχει κατ'ευθείαν στη σκάλα να αρπάξει τις μπανάνες και δέχεται το ξυλοφόρτωμα των υπολοίπων.

Το αξιοπερίεργο είναι πως στον ξυλοδαρμό συμμετέχει και ο πίθηκος ο οποίος δεν έχει καταβρεχτεί. Κάθε φορά αλλάζουμε ένα πίθηκο από τους αρχικούς 5 μέχρι στο τέλος να έχουμε μια ολοκαίνουρια πεντάδα. Τώρα πια, οι νέοι πίθηκοι ξυλοκοπούν όποιον προσπαθεί να φτάσει το αντικείμενο του πόθου, με τη διαφορά όμως ότι πλέον κανένας δεν ξέρει το λόγο.

Απλά το κάνει γιατί ΕΤΣΙ ΠΡΕΠΕΙ. Το συμπέρασμα που εξάγεται είναι πως η «δύναμη» που μας οδηγεί στο να εκτελούμε πράξεις και εντολές χωρίς λόγο, οι οποίες αντικρούουν πολλές φορές με τη λογική μας, είναι ο φόβος της «κοινωνικής απομόνωσης». Ο άνθρωπος είναι ον κοινωνικό και δεν διστάζει να ακολουθήσει τη «νόρμα», όσο παράλογη και αν είναι, μόνο και μόνο για να αισθάνεται τη σιγουριά της «κοινωνικής αποδοχής». Η συμπεριφορά αυτή έχει τις ρίζες της στο βασικότερο των ενστίκτων, αυτό της επιβίωσης. Η επιβίωση επιτυγχάνεται ευκολότερα όταν εντάσσεσαι σε μια ομάδα (κοινωνία), παρά όταν είσαι μόνος και απομονωμένος.