25 ΜΑΡ: Η Ελληνική Επανάσταση του 1821

Mentality 10 Team

Γράφει:
Mentality 10 Team

Κάθε μέρα στο Mentality10 όλα τα σημαντικά γεγονότα που σημειώθηκαν στο ημερολόγιο της ιστορίας.


Η Ελληνική Επανάσταση ή Επανάσταση του 1821 ήταν η ένοπλη εξέγερση των Ελλήνων εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, με σκοπό την αποτίναξη της οθωμανικής κυριαρχίας και τη δημιουργία ανεξάρτητου εθνικού κράτους. Υπολογίζεται ότι κατά τη διάρκεια του οκταετούς, συνολικά, αγώνα των Ελλήνων (1821-1829) διεξήχθησαν μεταξύ αυτών και των οθωμανικών στρατευμάτων περισσότερες από 1.000 μάχες.

1821

Την ένοπλη εξέγερση των Ελλήνων ξεκίνησαν και τελείωσαν δυο αδέλφια, αξιωματικοί του ρωσικού στρατού: ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Υψηλάντης, που κήρυξε την έναρξή της στο Ιάσιο της Μολδοβλαχίας (περιοχή της σημερινής Ρουμανίας) στις 22 Φεβρουαρίου του 1821, και ο πρίγκιπας Δημήτριος Υψηλάντης, που έδρασε στον ελλαδικό χώρο από το 1821, δίνοντας την τελευταία και νικηφόρα μάχη εναντίον των Τούρκων, στην Πέτρα της Βοιωτίας, στις 12 Σεπτεμβρίου του 1829.

ceb5cebd cf84cebfcf85cf84cf89 cebdceb9cebaceb1

Οι απαρχές του ελληνικού εθνικού κινήματος εντοπίζονται στη Συνθήκη Κιουτσούκ-Καϊναρτζή του 1774, με την οποία η Οθωμανική Αυτοκρατορίας δεσμεύτηκε για την προστασία όλων των χριστιανικών πληθυσμών της οθωμανικής επικράτειας, καθώς και στην ώριμη φάση του νεοελληνικού Διαφωτισμού, περί το 1800.

Η επανάσταση προετοιμάστηκε από μία συνωμοτική οργάνωση, την Φιλική Εταιρεία, η οποία ιδρύθηκε το 1814 στην Οδησσό από τρεις Έλληνες εμπόρους και είχε αρχηγό τον Αλέξανδρο Υψηλάντη. Οι πρωτεργάτες της επαναστατικής ιδέας είχαν επηρεαστεί από το έργο του εθνεγέρτη Ρήγα Φεραίου, ο οποίος οραματίστηκε μια πανβαλκανική εξέγερση όλων των λαών της χερσονήσου για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού και για αυτό τον λόγο επέλεξαν να ξεκινήσουν την επανάσταση από τις παραδουνάβιες αυτόνομες ηγεμονίες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου διαβίωναν διάφορες χριστιανικές εθνότητες.

Οι Φιλικοί, προκειμένου να ενισχύσουν το φρόνημα του πληθυσμού, άφησαν να διαφαίνεται ότι πίσω από την κινητοποίησή τους κρυβόταν μία χριστιανική υπερδύναμη της εποχής: η τσαρική Ρωσία. Η δημοσιοποίηση της ηθικής υποστήριξης εξανάγκασε τον τσάρο Αλέξανδρο Α΄, που συμμετείχε τον καιρό εκείνο στην Ιερά Συμμαχία, αφού πληροφορήθηκε την έκρηξη του κινήματος στη Μολδοβλαχία υπό την ηγεσία του Υψηλάντη, να αποδοκιμάσει δημόσια την ενέργεια του αξιωματικού του και να τον καθαιρέσει. Είχε προηγηθεί ο αφορισμός των επαναστατών εκ μέρους του Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως Γρηγορίου του Ε΄.

1666 ph1

Την άνοιξη του 1821 οι Φιλικοί δημιούργησαν πολλές επαναστατικές εστίες από τη Μολδοβλαχία μέχρι την Κρήτη, ενώ στα αρχικά τους σχέδια περιλαμβανόταν και εξέγερση του χριστιανικού πληθυσμού της Κωνσταντινούπολης, όπως και η πυρπόληση μέρους της πόλης, με στόχο τη δολοφονία ακόμη και του ίδιου του Σουλτάνου Μαχμούτ Β΄, όταν θα έσπευδε προς το σημείο με την ακολουθία του. Ωστόσο, αυτό το μεγαλεπήβολο σχέδιο δεν κατέστη δυνατό να εφαρμοσθεί.

Οι περισσότερες από τις επαναστατικές εστίες της ηπειρωτικής Ελλάδας έσβησαν σε σύντομο χρονικό διάστημα λόγω της κινητοποίησης ισχυρότατων τουρκικών στρατευμάτων, όμως οι επαναστάτες κατάφεραν να υπερισχύσουν στην Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και σε πολλά νησιά του Αιγαίου και να κατανικήσουν τις στρατιές που έστειλε εναντίον τους τα δύο επόμενα χρόνια ο Μαχμούτ Β΄.

vrisakis karaouli1

Οι Έλληνες οργανώθηκαν πολιτικά και συνέστησαν προσωρινή κεντρική διοίκηση, η οποία επέβαλε την εξουσία της στους επαναστατημένους μετά από δύο εμφυλίους πολέμους. Οι οθωμανικές δυνάμεις με τη συνδρομή του Ιμπραήμ πασά της Αιγύπτου κατάφεραν να περιορίσουν σημαντικά την επανάσταση, αλλά η πτώση του Μεσολογγίου, το 1826, σε συνδυασμό με το κίνημα του Φιλελληνισμού, συνέβαλαν στη μεταβολή της διπλωματικής στάσης των ευρωπαϊκών Μεγάλων Δυνάμεων, που είχαν αντιμετωπίσει με δυσαρέσκεια το ξέσπασμα της επανάστασης.

Η διπλωματική ανάμιξη της Αγγλίας (ήταν η πρώτη από τις Μεγάλες Δυνάμεις που αναγνώρισε τους Έλληνες ως εμπόλεμο έθνος δια του πρωθυπουργού της Γεωργίου Κάνινγκ τον Απρίλιο του 1827), της Γαλλίας (η οποία απέστειλε στην Πελοπόννησο εκστρατευτικό σώμα υπό το στρατηγό Nicolas Maison) και της Ρωσίας (που δια του Τσάρου της πρότεινε στα 1824 ένα "Τριπλό Σχέδιο" επίλυσης της ελληνοτουρκικής διένεξης) και η ένοπλη παρέμβασή τους με τη ναυμαχία του Ναυαρίνου και το ρωσοτουρκικό πόλεμο συνέβαλαν στην επιτυχή έκβαση του αγώνα των Ελλήνων, αναγκάζοντας την Πύλη να αποσύρει τις δυνάμεις της αρχικά από την Πελοπόννησο και έπειτα από τη Στερεά Ελλάδα.

filesepanastasi 1821 472061820

Μετά από μια σειρά διεθνών συνθηκών από το 1827 και εξής, η ελληνική ανεξαρτησία αναγνωρίστηκε με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου από Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και Ρωσία στις 22 Ιανουαρίου 1830 και από την Υψηλή Πύλη στις 27 Μαρτίου του ίδιου έτους. Τα σύνορα του νέου κράτους οριστικοποιήθηκαν το 1832. Ο "διακανονισμός της Κωνσταντινούπολης" που υπογράφτηκε τον ίδιο χρόνο στο "Καλεντέρ Κιοσκ" της τότε πρωτεύουσας του Οθωμανικού κράτους ήταν η τελική διπλωματική πράξη για τον ελληνικό αγώνα.

Παρά τις μεγάλες ανθρώπινες θυσίες, το κράτος που προέκυψε ήταν περιορισμένο σε στενά όρια και δεν περιλαμβάνονταν σε αυτό σημαντικά εδαφικά τμήματα που κατοικούνταν από χριστιανικούς πληθυσμούς. Ως πολίτευμα καθορίσθηκε η μοναρχία, με πρώτο ηγεμόνα το βαυαρό πρίγκιπα του οίκου των Σαξ-Κοβούργων Λεοπόλδο, ο οποίος, ωστόσο, δεν αποδέχθηκε την ενθρόνισή του λόγω των δυσμενών οικονομικών συνθηκών και της μη ικανοποίησης από τις τρεις εγγυήτριες δυνάμεις των όρων που έθεσε. Εν συνεχεία, ο Ιωάννης Καποδίστριας έγινε ο πρώτος "Κυβερνήτης" του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους.

Το σύνθημα της επανάστασης, «Ελευθερία ή θάνατος», έγινε το εθνικό σύνθημα της Ελλάδας και από το 1838 η 25η Μαρτίου, επέτειος εορτασμού της έναρξής της επανάστασης, καθιερώθηκε ως ημέρα εθνικής εορτής και αργίας.

Πηγή: Wikipedia


Δείτε όλα τα σημαντικά γεγονότα της ημέρας αυτής. Τις γεννήσεις και τους θανάτους σημαντικών προσωπικοτήτων της ιστορίας.