Τα εμβλήματα των ελληνικών συλλόγων και η ιστορία τους!

Θάνος Κοφινάς

Γράφει:
Θάνος Κοφινάς

Πώς επέλεξαν τα εμβλήματά τους οι μεγάλοι ελληνικοί σύλλογοι; Τι συμβολίζουν τα χρώματά τους; 


Είναι τα σύμβολα αυτά, τα οποία συσπειρώνουν τις χιλιάδες των φιλάθλων της κάθε ομάδας. Με τα χρώματα τους ντύνονται (και ενίοτε βάφονται) οι πιστοί τους οπαδοί. Πίσω από αυτά όμως κρύβονται ιστορίες και συμβολισμοί άγνωστοι στους πολλούς. Ας δούμε λοιπόν πως επέλεξαν τα εμβλήματα αλλά και τα χρώματά τους οι μεγαλύτεροι ελληνικοί σύλλογοι.

1. Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως (ΑΕΚ-1924)

Η Αθλητική Ένωση Κωνσταντινουπόλεως, ιδρύθηκε στις 30 Μαΐου 1924 στην Αθήνα. Η απόφαση πάρθηκε ένα μήνα πριν (Απρίλιο 1924) στο μαγαζί αθλητικών ειδών των Αιμίλιου Ιωνά και Κωνσταντίνου Δημόπουλου το οποίο βρισκόταν στην οδό Βερανζέρου24. Τα ιδρυτικά μέλη του σωματείου ήταν πάνω από 40 και ήταν όλοι Έλληνες με καταγωγή την Κωνσταντινούπολη. Την ημέρα εκείνη ιδρύθηκαν το τμήμα ποδοσφαίρου, μπάσκετ και στίβου.

1aAek1

Η ομάδα μπάσκετ της ΑΕΚ το 1928.


Χρώματα και έμβλημα

Τα χρώματα της ΑΕΚ είναι το κίτρινο και το μαύρο. Το κίτρινο υποδηλώνει την ελπίδα των ξεριζωμένων προσφύγων για επιστροφή στις πατρίδες τους και το μαύρο τον πόνο της γενιάς που αναγκάστηκε να πάρει το δρόμο της προσφυγιάς και να έλθει στην Ελλάδα. Ο Δικέφαλος Αετός, συνδέεται με τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία και τη Δυναστεία των Παλαιολόγων, ο οποίος κρατά ξίφος και σφαίρα ή δύο ξίφη.

1aAek2

2. Α.Σ. Αρης Θεσσαλονίκης (1914)

Στις 25 Μαρτίου 1914, ιδρύθηκε σε ένα καφενείο στην περιοχή «του Βότση» στη Θεσσαλονίκη, ο Ποδοσφαιρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης. Ήταν το πρώτο αθλητικό σωματείο που ιδρύθηκε στην πόλη έπειτα από την απελευθέρωσή της από τον Οθωμανικό ζυγό το 1912. Για να τονιστεί αυτό το γεγονός, επελέγη από τους ιδρυτές του ως ημερομηνία ιδρύσεως η ημερομηνία της εθνικής επετείου. Το 1926 ο σύλλογος αναγκάστηκε να τροποποιήσει το καταστατικό του ώστε να μετονομαστεί σε Αθλητικός Σύλλογος Άρης Θεσσαλονίκης , για να συμπεριλάβει και τα υπόλοιπα αθλήματα που ήδη είχε αρχίσει να καλλιεργεί. Ήταν η πρώτη ομάδα από τη βόρειο Ελλάδα που κατέκτησε πρωτάθλημα Ελλάδος σε οποιοδήποτε άθλημα (Ποδόσφαιρο και υδατοσφαίριση το 1928).

1aAris1

Οι πρωταθλητές του 1928.


Χρώματα και έμβλημα

Τα χρώματα του Άρη είναι το κίτρινο και το μαύρο. Το κίτρινο συμβολίζει τη δόξα και το μαύρο παραπέμπει στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Το έμβλημα του συλλόγου είναι ο Θεός του Πολέμου Άρης και είναι εμπνευσμένο από τις μεγάλες νίκες των Ελλήνων κατά τους Βαλκανικούς Πολέμους. Στο έμβλημα απεικονίζεται ο Αναπαυόμενος Άρης, γλυπτό έργο του αρχαίου Έλληνα γλύπτη Σκόπα ή του Λυσίππου.

1aAris2

3. Γ.Σ. Ηρακλής (1908)

Το 1899, ιδρύθηκε στην υπό Οθωμανική κατοχή Θεσσαλονίκη το μουσικό και φιλολογικό σωματείο «Όμιλος Φιλομούσων». Το 1902, τα μέλη του ομίλου αυτού, αποφασίζουν να εντάξουν και τον αθλητισμό στις δραστηριότητές τους. Σε συνεννόηση με την ελληνική κοινότητα, παραχωρήθηκε στους αθλητές του ομίλου το γυμναστήριο της κοινότητας για να αθλούνται. Δημιουργήθηκαν τμήματα ποδοσφαίρου, κολύμβησης και ποδηλασίας. Τα οικονομικά προβλήματα όμως ήταν πολλά και για να λυθούν, ο όμιλος συνενώθηκε το 1908 με την ομάδα «Ολυμπία» και σχημάτισαν τον Μακεδονικό Γυμναστικό Σύλλογο «Ο Ηρακλής». Ο Γυμναστικός Σύλλογος «Ηρακλής» είναι ένα από τα αρχαιότερα εν ενεργεία αθλητικά σωματεία στην Ελλάδα.

1aIRA1

Ο "Όμιλος Φιλομούσων".


Χρώματα και έμβλημα

Τα χρώματά του ο Ηρακλής (μπλε και άσπρο), τα δανείστηκε από την κυανόλευκη ελληνική σημαία για να δηλώσει την εθνικότητα των μελών του, στην σκλαβωμένη τότε πόλη. Στο έμβλημά του, απεικονίζεται ο «Ηρακλής του Λύσιππου», ένας αρχαίος ανδριάντας από τις πιο φημισμένες απεικονίσεις του ημίθεου Ηρακλή.

1aIRA2

4.Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς (ΟΣΦΠ-1925)

Στις 10 Μαρτίου 1925, αθλητικά σωματεία του Πειραιά, αποσχίστηκαν από τον Πειραϊκό Σύνδεσμο και την Πειραϊκή Ένωση και συγχωνεύθηκαν με τον Όμιλο Φιλάθλων Πειραιώς. Σχηματίστηκε έτσι ένας νέος σύλλογος με την ονομασία Ολυμπιακός Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς. Το όνομα Ολυμπιακός προτάθηκε από τον πρώτο Αντιπρόεδρο της ομάδας Νότη Καμπέρο, ενώ ο πρώτος Πρόεδρος (και δήμαρχος Πειραιά τότε) Μιχάλης Μανούσκος προσέθεσε το «Σύνδεσμος Φιλάθλων Πειραιώς».

1aOSFP1

Οι ιδρυτές του ΟΣΦΠ.


Χρώματα και έμβλημα

Το όνομα του συλλόγου επιλέχθηκε ώστε να υποδηλώνει το πάθος, την αθλητική ισχύ, την ευγενή άμιλλα, τη δίκαιη νίκη, έννοιες που περικλείονται στο λεγόμενο ολυμπιακό ιδεώδες. Με το σκεπτικό αυτό, επιλέχθηκε και ο δαφνοστεφανωμένος έφηβος ως έμβλημα, εμπνευσμένος από τους Αρχαίους Ολυμπιακούς Αγώνες, με χρώματα το κόκκινο του πάθους και της νίκης και το λευκό της αγνότητας και του δίκαιου ανταγωνισμού.

1aOSFP2

Ο εμπνευστής του ονόματος και του εμβλήματος Νότης Καμπέρος.


5. Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος (ΠΑΟ-1908)

Το 1908, ο Γιώργος Καλαφάτης και άλλοι 40 αθλητές του Πανελληνίου Γυμναστικού Συλλόγου, αποχώρησαν από τον τελευταίο καθώς καταργήθηκε το τμήμα ποδοσφαίρου. Στις 3 Φεβρουαρίου 1908 δημιούργησαν τον Ποδοσφαιρικό Όμιλο Αθηνών (ΠΟΑ). Το 1909, ο Καλαφάτης ήρθε σε ρήξη με τον τότε χρηματοδότη της ομάδας Μαρίνο Μαρινάκη, με αποτέλεσμα τη διάσπαση του ΠΟΑ και τη δημιουργία του Πανελλήνιου Ποδοσφαιρικού Ομίλου (ΠΠΑ). Το 1920 ο σύλλογος μετονομάζεται σε Πανελλήνιος Ποδοσφαιρικός και Αγωνιστικός Όμιλος (Π.Π.Α.Ο.) και το 1922 αποκτά την τελική του ονομασία Παναθηναϊκός Αθλητικός Όμιλος (ΠΑΟ).

1aPAO1

Η ομάδα του ΠΟΑ το 1908.


Χρώματα και έμβλημα

Η ονομασία του συλλόγου, παραπέμπει στο λόγο «Παναθηναϊκός» του αρχαίου Αττικού ρήτορα Ισοκράτη, ο οποίος παρουσίαζε την ανωτερότητα των συμπολιτών του Αθηναίων ως προς την παιδεία, τη δημοκρατική φύση, αλλά και τη στρατιωτική τους ισχύ. Το έμβλημα (τριφύλλι) συμβολίζει την ισορροπία ανάμεσα σε πνεύμα, νου και σώμα, καθώς και την καλοτυχία, ισορροπία, γονιμότητα, αναγέννηση και αιώνια ζωή. Η επιλογή του έγινε από κοινού από τους Μιχάλη Παπάζογλου, αθλητή του Παναθηναϊκού και του ιστορικού παράγοντα (και επίσης αθλητή του συλλόγου) Απόστολο Νικολαΐδη. Τα χρώματα καθιερώθηκαν το 1911 και συμβολίζουν, το πράσινο μεν τη φύση και την υγεία και το δε λευκό την ηθική.

1aPAO2

6. Πανθεσσαλονίκειος Αθλητικός Όμιλος Κωνσταντινουπολιτών (Π.Α.Ο.Κ.-1926)

Ο ΠΑΟΚ ιδρύθηκε 12 Απριλίου 1926 στη Θεσσαλονίκη από Κωνσταντινουπολίτες πρόσφυγες. Νωρίτερα είχε ιδρυθεί στην πόλη η Ένωση Κωνσταντινουπολιτών, κυρίως από μέλη των ελληνικών συλλόγων της Πόλης Ερμής και Πέρα Κλουμπ. Από την Ένωση αυτή προέκυψε αρχικά η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης (1925) και ένα χρόνο αργότερα ο ΠΑΟΚ. Αν και η ΑΕΚ Θεσσαλονίκης κατάφερε να εντάξει στο δυναμικό της ποδοσφαιριστές προερχόμενους από τον Άρη και από τον Ηρακλή, εν τούτοις είχε σαν βασικό άξονα της ύπαρξής της, την ένταξη σ' αυτήν μόνο Κωνσταντινουπολιτών και γενικά προσφύγων αθλητών. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση αρκετών στελεχών της κι έτσι το 1926, μέσα από τις τάξεις της ΑΕΚ προέρχεται ο ΠΑΟΚ, ο οποίος εφαρμόζοντας τον προσδιορισμό Πανθεσσαλονίκειος στην ονομασία του, ανοίγει τις πόρτες του σε όλους τους Θεσσαλονικείς.

1aPAOK1

Η ομάδα του ΠΑΟΚ το 1926.


Χρώματα και έμβλημα

Ο ΠΑΟΚ έχει ως χρώματα το μαύρο, ένδειξη πένθους για την πτώση του Ελληνισμού της Ανατολής, και το άσπρο, σύμβολο της ελπίδας για αναγέννηση. Το αρχικό του έμβλημα ήταν ένα πέταλο κι ένα τετράφυλλο τριφύλλι και πάνω από το καθένα ήταν χαραγμένα τα αρχικά της λέξης ΠΑΟΚ. Το σήμα το εμπνεύστηκε ο Κώστας Κοεμτζόπουλος από το πακέτο τσιγάρων που κάπνιζε. Το σήμα όμως μετά την ένωση με την ΑΕΚ Θεσσαλονίκης άλλαξε, καθώς υιοθετήθηκε το έμβλημα της δεύτερης (Δικέφαλος αετός), έμβλημα που είχε ήδη και η ΑΕΚ της Αθήνας. Ο αετός συμβολίζει την προέλευση του συλλόγου και την επάνοδο της μνήμης στις ρίζες και την κληρονομιά των προσφύγων. Αρκετά χρόνια αργότερα το έμβλημα τροποποιήθηκε, καθώς τα φτερά του αετού δεν εμφανίζονται πλέον ανοιχτά αλλά πένθιμα κλειστά, ούτε φέρει στέμμα, σπαθί ή σφαίρα.

1aPAOK2