Όταν ο Νίκος Καζαντζάκης αποθέωνε τα ομαδικά αθλήματα!

Βόρις Καραγιάννης

Γράφει:
Βόρις Καραγιάννης

Ο μεγάλος Έλληνας συγγραφέας είχε απαντήσει -σ’ ένα από τα βιβλία του- στο ερώτημα «ομαδικά ή ατομικά αθλήματα»;


Ο αθλητισμός χωρίζεται σε δύο μεγάλες κατηγορίες. Στον ομαδικό και στον ατομικό αθλητισμό. Ο κάθε ένας έχει τα δικά του χαρακτηριστικά, τις δικές του δυσκολίες, τις δικές του απαιτήσεις.

Στον ατομικό αθλητισμό ο αθλητής έχει να κάνει μόνο με τον εαυτό του, αλλά δεν έχει και καμιά βοήθεια.

Στον ομαδικό αθλητισμό; Πάμε να δούμε πόσο εξαιρετικά περιγράφει ο μεγάλος Νίκος Καζαντζάκης τα ομαδικά αθλήματα στο βιβλίο του «Ταξιδεύοντας - Αγγλία».


«Τα σπορ και οι κλασσικές σπουδές είναι στο Ήτον οι δύο παράλληλοι αδερφωμένοι δρόμοι της αγωγής. Όχι όμως σπορτ ατομικά -ακόντιο, πήδημα, δίσκος- παρά σπορτ ομαδικά: λεμβοδρομίες, κρίκετ, φουτμπολ.

Τα ομαδικά αθλήματα υπηρετούν μεγάλο ηθικό σκοπό: σε συνηθίζουν να υποτάξεις την ατομικότητά σου σε μία γενική ενέργεια. Να μη νιώθεις πως είσαι άτομο ανεξάρτητο, παρά μέλος μίας ομάδας. Να υπερασπίζεσαι όχι μόναχα την ατομική σου τιμή παρά ολόκληρη την τιμή της ομάδας όπου ανήκεις: σχολή, Πανεπιστήμιο, πόλη, έθνος. Έτσι, από σκαλοπάτι σε σκαλοπάτι, το παιχνίδι μπορεί να σε ανεβάσει στις πιο ψηλές και αφιλόκερδες κορυφές της ενέργειας.

Μαθαίνεις ακόμα, πολεμώντας στην ομάδα, και τούτο το σπουδαιότατο: πως για τη νίκη ένα στοιχείο είναι απαραίτητο, ο αρχηγός. Να υποτάζεσαι σ’ αυτόν, να πειθαρχείς, να ξέρεις να υπακούς, αν θες, όταν θα έρθει η στιγμή σου να ξέρεις και συ να προστάζεις. Έτσι μονάχα μπορούν να δημιουργηθούν αρχηγοί άξιοι και οπαδοί πρόθυμοι - δηλαδή μια πειθαρχημένη στρατιά ικανή, υλικά και ψυχικά, να κυριαρχήσει τον κόσμο.

Στα σπορτ δεν γυμνάζεις το σώμα σου μονάχα. Γυμνάζεις πάνω απ’ όλα τη ψυχή σου. «Στα τερέν του Ήτον» είπε πολύ σωστά ο Ουέλιγκτον, «κερδήθηκε η μάχη του Βατερλώ».

Στα ομαδικά αυτά σπορ μαθαίνεις να είσαι έτοιμος, να συγκρατιέσαι, να περιμένεις την κατάλληλη στιγμή, να θυσιάζεις τις ατομικές χαρές ή προτιμήσεις για τα συμφέροντα της ομάδας. Μαθαίνεις να προσαρμόζεις τις ιδιότητές σου στις ανάγκες του συνόλου, να εκμεταλλεύεσαι, όσο μπορείς, για τη νίκη τα ελαττώματα και τα προτερήματά σου. Με τη μέθοδο αυτή μονάχα μπορείς να ασκηθείς για το μεγάλο παιχνίδι, αργότερα, της δημόσιας ζωής.

Για να φτάσεις στο υψηλό αυτό κορύφωμα της άσκησης, πρέπει καλά να ξέρεις τον εαυτό σου, να ξέρεις τον διπλανό σου, να ξέρεις κι αλάκερη την ομάδα όπου ανήκεις. Και όχι μονάχα αυτό, να ξέρεις και την αντίπαλη σου ομάδα. Να μην την περιφρονάς, να τη σπουδάζεις με αμεροληψία και σέβας, να ξέρεις καλά τις αρετές και τις δυνάμεις της, για να οργανώσεις ανάλογα και συ τις αρετές και τις δυνάμεις σου και να μην χάσεις το παιχνίδι.

Και ακόμα τούτο το σημαντικό, που αποτελεί το πιο κρυφό, το πιο πανανθρώπινο τέρμα του παιχνιδιού: να ξέρεις πώς και η αντίθετη ομάδα στο βάθος δεν είναι αντίμαχη, συνεργάζεται μαζί σου, γιατί χωρίς αυτή δεν θα υπήρχε παιχνίδι.

Ό,τι αγνότατα ηθικό μπορεί να μας μάθει ένα παιχνίδι είναι τούτο: Ο ανώτατος σκοπός του παιχνιδιού δεν είναι η νίκη παρά πως, από ποιους δρόμους, με ποιαν προπόνηση, με τι πειθαρχία, ακολουθώντας αυστηρά τους νόμους του παιχνιδιού, να μάχεσαι για τη νίκη».